Toshkent shahrida nogironligi bo‘lgan farzandlari bor ota-onalarni jamoaviy video orqali qo’llab-quvvatlash

O‘zbekistonda nogironligi bo‘lgan bolalarning ota-onalari aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalari bo‘lib ularni moddiy, ijtimoiy va psixologik qo‘llab-quvvatlash uchun shart-sharoitlar va resurslarning keskin taqchilligi sezilmoqda. Shu sababli, “SHAROIT PLYUS” NJB Toshkent shahrida nogironligi bo‘lgan farzandlari bor ota-onalarni jamoaviy video orqali qo’llab-quvvatlash loyihasini amalga oshiryapti.

Rivojlanishdagi nogironlik yoki o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’lgan bola tug’ilgandan so’ng, eng og’ir yuk ko’pincha onalarning yelkasiga tushadi. Onalar nogiron bolalarni tug’ilishiga sabab bo’lganlikda ayblanmoqda, erkaklar esa o’z oilalariga nogiron bolani qabul qilishga ruhiy jihatdan tayyor emaslar. Shu munosabat bilan, kelishmovchiliklar tufayli, bunday oilalar ko’pincha buziladi. Nogiron bolaning oilasida tug’ilish ota-onalar uchun katta hissiy travmatizmdir. Ehtimol, erkaklar va ayollarda jiddiy depressiya bor, ular nima bo’lishidan qat’iy nazar, farzandlariga bo’lgan onaning sevgisi tufayli zarba berishga qodir. Bunday oilaviy fojialar ko’pincha ota-onalarning nogironligi bo’lgan bolalar haqida noto’g’ri ma’lumot berishidan kelib chiqadi.

Natijada, nogiron bola yoki maxsus muassasaga beriladi, yoki ajrashgan yagona onalar ularni o’z sa’y-harakatlari bilan o’stirishga harakat qilishadi. Ishlash imkoniyati yo’qligi va farzandlariga doimiy g’amxo’rlik qilish zarurligi tufayli nogiron bolalar katta moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelishadi, ularning umumiy jismoniy va aqliy salomatligi yomonlashadi. Bundan tashqari, tegishli to’siqlar, noto’g’ri fikrlar, salbiy stereotiplar va yagona onaning stigmalari ijtimoiy izolyatsiyaga olib keladi.

2019-yilda prezident Shavkat Mirziyoyev o’z qarorida nogiron bolalar va ularning oila a’zolarini qo’llab-quvvatlashga alohida e’tibor qaratdi hamda “o’z hayotini nogiron bolani parvarish qilishga bag’ishlagan onalar” uchun alohida ijtimoiy nafaqa joriy etilishini ma’lum qildi. Afsuski, ijtimoiy nafaqalar bu turi juda cheklangan edi va onalar bir necha mezonlarga javob berishi kerak, uni olish uchun murojaat qilish: ularning farzandlari tug’ilgandan nogironlik bo’lishi kerak, ayollar pensiya yoshiga (55 yil) erishish kerak va pensiya hisoblash uchun ish tajribaga ega bo’lmasligi kerak. Biroq, davlat hozirgi kunda tug’ma yoki nogiron bolalarni tarbiyalash bilan shug’ullanadigan yosh onalarga yordam bermaydi va qo’llab-quvvatlamaydi.

Bolalikdan nogironlik nafaqasi oyiga 436 150 so’mni (taxminan 40 AQSh dollari) tashkil etadi va agar O’zbekistonda o’rtacha oylik ish haqining joriy miqdori (2582500 so’m yoki oyiga qariyb 250 AQSh dollari ) bilan solishtirilsa, bu nogironligi bo’lgan bolani defektologlarning qo’shimcha xizmatlari, reabilitatsiya texnik vositalari va zarur dori-darmonlarga bo’lgan ehtiyojini hisobga olgan holda to’g’ri parvarish qilish uchun etarli emas. 2019 yil oxiriga kelib O’zbekistonda 16 yoshgacha bo’lgan 111,3 ming nogiron bola ijtimoiy nafaqalar olmoqda.

Afsuski, O’zbekistonda nogironligi bo’lgan bolalarning onalari soni to’g’risida rasmiy statistik ma’lumotlar yo’q. Shu munosabat bilan, ushbu muammoni hal etish uchun jamoatchilik e’tiborini jalb qilish va ijtimoiy himoyaga muhtoj nogiron bolalar onalarining huquqlarini himoya qilish zarur. Yosh onalarni farzandlarining rivojlanishining dastlabki bosqichida qo’llab-quvvatlash kerak, shunda ular farzandlariga munosib ta’lim va kasbiy ko’nikmalar berishi mumkin, bu esa keyinchalik bolalarning to’liq va mustaqil hayot kechirishiga imkon beradi.

Loyihaning nomi: “Toshkent shahrida nogironligi bo‘lgan farzandlari bor ota-onalarini jamoaviy video orqali qo’llab-quvvatlash”

Loyiha donori: Inson huquqlari bo’yicha Xelsinki jamg’armasi (Helsinki Foundation for Human Rights)

Loyihaning umumiy byudjeti: 5026 AQSh dollari

Loyihaning davomiyligi: 2021 yil 1-fevraldan 2021 yil 31-iyulgacha (loyiha davomiyligi 6 oy).

Loyiha hamkorlari: (ma’lumot to‘ldirib boriladi)

Loyihaning maqsadi: Toshkent shahrida nogironligi bo‘lgan farzandlari bor ota-onalarning kundalik hayotlarida duch keladigan muammolarni jamoaviy video (ingliz tilida “participatory video”) usuli orqali yoritish va jamiyatimizda keng targ’ibot qilish.

Jamoaviy video usuli nogironligi bo‘lgan bolalarning onalarini turli muammolarini o‘rganish, ularning shaxsiy hikoyalarini gapirib berishlari orqali jamoatchiligimizni kundalik muammolari haqida xabardorligini oshirish uchun samarali vosita bo’lib, natijada ularning huquq va imkoniyatlarini kengaytiradi. Tashkilotimiz Toshkentda nogironligi bo’lgan qizlar va ayollar bilan jamoaviy videolardan foydalangan holda loyihalarni amalga oshirish uchun tajriba va ko’nikmalarga ega, shuningdek, zarur video uskunalari mavjud.

Loyihaning vazifalari:

  1. Nogironligi bo‘lgan bolalarning ota-onalari bilan suhbatlarni tashkillashtirish, ota-onalar bilan interaktiv va psixologik suhbatlar o’tkazish;
  2. Ijtimoiy tarmoqlarda nogironligi bo‘lgan bolalarning ota-onalari bilan suhbatlarni yoritish va ular bilan ijtimoiy video roliklarni tayyorlash.

 

Loyiha rahbari: Muxabbat Raximova (Tel.: +998 99 8172464)

Loyiha koordinatori: Shodiyaxon Qosimova (Tel.: +998 99 3069033)

 

Agar siz xam bunday xayrli ishga oʻz hissangizni qoʻshmoqchi boʻlsangiz Click yoki Payme orqali loyihamizga homiylik qiling: https://sharoitplus.uz/xayriya-qilish/.